Arrasate (Gipuzkoa)

Amonaren jokaera telebista iritsi zenean

Amonaren jokaera telebista iritsi zenean <p>Aitajauna hargina zuen Arantzak; aita, ordea, baserritarra eta karreteroa. Etxeko nagusienen gogoz kontra, baina traktoreak azkenean baztertu zituen idiak. Arantzaren amonak arazoak zituen erdararekin; telebista etxera iritsi zenean, berriz, mezak belauniko entzuten zituen etxean. Zelako asmakizuna telebista!</p>

Deskarga:

Bideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan ARR-042-004 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus

Tamaina:

Aitajauna hargina zuen Arantzak; aita, ordea, baserritarra eta karreteroa. Etxeko nagusienen gogoz kontra, baina traktoreak azkenean baztertu zituen idiak. Arantzaren amonak arazoak zituen erdararekin; telebista etxera iritsi zenean, berriz, mezak belauniko entzuten zituen etxean. Zelako asmakizuna telebista!

Transkripzioa

- (Arantxa): aber, baserriko, nere aitta eta ama baserrittik bizitte daz betik. Ni, zazpi urte naukala ardixak […] ziran hemen, ba bizimodua baserrittik atara daue. Nere aittajaun, horren aitte argiña zan, bai, argiña, baiña aitte betik ganauekin ba mendixen. Murugaiñetik paguak bajaketan Santa Agedara akordetan naz.
- Baiña egurra zerretarako-edo?
- (Arantxa): bai, bai, zerretarako. Nere aitte idixekin, orduen ez euen pistarik!
- (…)
- (Arantxa): ba nere aittek ingo zittuan bizi izan bazan larogeta zortzi, zazpi-zortzi. Nere aittak asko itten auen idixakin.
- (…)
- (Asun): hareik gero harro esaten auen e? Nere aittajunak eta harro esaten auen e? Aittak be bai eta aittajunak be bai, aittajuna be karretero egon zan. Hareik esaten auen: “alperrik etorriko dittuk adelantu haundixek, idixen adarrak moduko jenerorik ez dok etorriko!” Esaten auen. Etorri bai etorri. Oin ez jak!
- (Arantxa): bai. Lehenengo traktoria ekarri gauenian, ni, horren aitte, eta harek pentsetan auen traktoriak ez auela lanik in biher. Eta idixak auzen itxian e? Traktoria ikusi auenien, oin gura badozu kendu, oin gura badozu kendu idixak. Baiña ordura arte? Beretzako idixak ziren ba mundue.
- Besterik ez eben ezagutu harek.
- (Arantxa): ez. Nire amandria be, nere amandriak erderaz oso geixki itten auen, ez auen ulertzen eta lotsatu itten zan barriz. Eta hola kanpokoko bat erdelduna etorten zanien etxera esaten auen, “ume urten, urten kanpora horrekin barre ingo jonau eta , urten”. Akordetan naz nire aiztie, ni baiño zazpi urte gaztiagua da, eta egun baten esaten dutse horri, “abuelita, ¿buena venta?” Plazara juanda, eta orduen kaleko ogixa ekarten oskun, baserrikua eukitten gauen, baiña kaleko ogixa umieri, eta “buena venta, a ti no te importa ni buena ni mala, a ti te importa lapatí”. Eta telebisiñua berdin, telebisiñua lehenengo etxera ekarri zanien nere amandriek mezia belauniko entzuten auen.
- Telebisiñoko mezia?
- (Arantxa): bai, eta fede bateaz! Egun baten gu neskatillak, klaro, oin komunetan be daukatzu ur berue, dutxia eta otxokuartuak, baiña orduen ezebez, sukaldien garbiketan gintzen, eta banabil garbiketan ta martxan, eta: “ume, ezkutau, ez don ekusten begira dagozela danak heuri hala?”
- Nere amandriak be ez eben sinisketan zela sartzen ziren hainbeste holako kaja txiki baten.
- (Arantxa): neuriak be ez. Beste behin badau, zezenak izugarri gustetan jakon, aittajunari be, aittajunari eta amandriari bixari, eta zezenak ipintten dotseu ta: “Ausilio! Ausilio!” Ni hor kanpuen nunbaitten, etorten naz: “ze pasau da amandria?” Eta, “ze pasau dan? Ez don ekusten zezen danak ezkatzera datozela hala? Kendu egin hori kajiori!” Berantzako telebisiñua zan!
- (…)
- (Arantxa): amandria hil zan oin hogeta hamahiru urte-edo, baiña zan bizi guztien baserrixen eginddako andra bat, errebentauta lanien, herniaz, "hernia estrangulada" bateaz hil zan. Hernia eukala eta ekarri medikua eta medikuari esan otsan sukaldeko mahai gaiñian operetako. Eta “zeatik ba?”, “etxetik jutie ez euela gura, bera geldi-geldi egongo zala”, kuittaua!
- Geldi-geldi egongo zala e?
- (Arantxa): bai.
- Sekula medikuan egon barik igual.
- (Arantxa): asko egon barik bai.

Egilea(k): Kepa Elortza

Euskal Herriko Ahotsak proiektua babestu nahi?

Ahotsak diruz lagundu nahi baduzu, egin zure dohaintza txikia. Mila esker!

Gipuzkoako aldundia Kutxa Eusko Jaularitza Bizkaiko aldundia