URR-065

• Udalerria: Urretxu (Gipuzkoa)
• Proiektua: Euskal Herriko Ahotsak
• Elkarrizketatzailea(k): Etxeberria, Idoia - Sapsootham, Itziar
• Data: 2021(e)ko Aberen 15a
• Iraupena: 58 min
• Euskarria: Bideo digitala
• Kodifikatzailea: Sapsootham, Itziar

Hizlaria(k)

Khalila Lamkhanter Ouafa

Urretxu (Gipuzkoa) (1989)

Fraita herrian jaio zen Khalila, Marokon. 3 urterekin amarekin eta anai-arrebekin Markina-Xemeinera etorri zen bizitzera. Aita urte batzuk lehenagoa etorria zen: etxez etxe galtzerdiak, erlojuak eta halakoak saltzen hasi zen, eta gero azokan, alfonbrak, eta azkenik dendak zabaldu zituen. Durangon, Eibarren eta Ordizian ere bizi izan da. Azken urteetan Zumarragan bizi da, senarrarekin eta bi seme-alabekin. Euskara txikitatik ikasi du eta euskalduna sentitzen da. Bere eguneroko bizitzan gero eta gehiago erabiltzen du euskara. Bertakotzen proiekturako elkarrizketatua. 

Pasarteak

1. Hizkuntza marrokiarra eta arabiarraren ezberdintasunak

• Erref: URR-065/002
• Iraupena: 0:03:14. Hasi: 00:00:36. Bukatu: 00:03:50

Laburpena: Khalila Marokoko Fraita herritik Markinara bizitzera joan zen familiara txikia zenean. Euskara, gaztelera, marrokiarra eta arabiarra hitz egiten ditu. Arabiera, hizkuntza estandarizatu bat da. Gurasoekin eta senarrarekin marrokierraz hitz egiten du, eta anai-arrebekin gazteleraz

2. Bere aita, Marokotik Euskal Herrira

• Erref: URR-065/003
• Iraupena: 0:02:20. Hasi: 00:03:50. Bukatu: 00:06:10

Laburpena: 80. hamarkada amaieran, Khalilaren aita Euskal Herrira etorri zen lanera. Garai hartan ia ez zegoen etorkin marrokiarrik ez eta gaur egungo laguntza edo erreztasunik. Urte batzuen ostean, familia ekarri zuen. Khalilak 3 urte zituen. Aita hasieran Ordizin bizi bazen ere, Markinan finkatu zuen etxebizitza, familia ekartzeko.

3. Alfonbrak saltzen: etxez-etxe, merkatuan eta dendak

• Erref: URR-065/004
• Iraupena: 0:01:04. Hasi: 00:06:10. Bukatu: 00:07:14

Laburpena: Khalilaren aita Euskal Herrira heldu zenean, ez zegoen lan askorik eta galtzerdiak erosi eta saltzen hasi zen, etxez-etxe, tabernaz-taberna... Gero alfonbrak saltzen hasi zen. Familia ekarri zuenerako, merkatu batzuetan alfonbrak saltzen zituen eta gerora, denda batzuk ireki zituen.

4. Markinako lehenengo famila etorkina

• Erref: URR-065/005
• Iraupena: 0:02:33. Hasi: 00:07:14. Bukatu: 00:09:47

Laburpena: Zazpi anai-arreba dira, haietatik bi txikienak Euskal Herrian jaioak. Oporretan Marokora joaten ziren. Markinara heldu zirenean, Khalilaren familia eta beste familia bat ziren etorkin bakarrak eta oso ondo hartuak izan ziren. Bizilagunen laguntza handia jaso dute beti.

5. Euskararen garrantzia etorkina izanda edo ez

• Erref: URR-065/006
• Iraupena: 0:03:33. Hasi: 00:09:47. Bukatu: 00:13:20

Laburpena: Anai-arreba nagusiek A ereduan ikasi zuten eta gainontzekoek D ereduan. Euskaraz jakitea abantaila bat dela uste du Khalilak. Euskararekiko duen ikuspegia azaltzen du.

6. Euskal identitatearekin identifikatua

• Erref: URR-065/007
• Iraupena: 0:02:35. Hasi: 00:13:20. Bukatu: 00:15:55

Laburpena: Khalila, euskalduna sentitzen da baina batzuetan kanpotarra dela sentiarazten dute. Euskal identitatearekin identifikatzen da. Euskara, gaztelera eta marokierra modu naturalean ikasi ditu.

7. Euskal Herriko herri ezberdinetan bizitzen

• Erref: URR-065/009
• Iraupena: 0:01:32. Hasi: 00:16:02. Bukatu: 00:17:34

Laburpena: Markinan, Durangon, Eibarren, Ordizian, Lazkaon, Urretxun eta Zumarragan bizi izan da. Ez zuen familiako negozioarekin jarraitu nahi eta haur hezkuntzako goi zikloa ikasi zuen Ordizian.

8. Kanpotarra eta euskalduna izatearen "arazoa"

• Erref: URR-065/010
• Iraupena: 0:02:10. Hasi: 00:17:34. Bukatu: 00:19:44

Laburpena: Zumarraga eta Urretxun ez da horrenbeste euskara entzuten kalean. Khalila euskaraz egiten du baina batzuetan bere burua mugatzen du, pertsona batzuk ez direlako ongi sentitzen berak euskaraz dakielako eta haiek ez.

9. Lehenengo hitza euskaraz, aurreiritziak apurtzeko

• Erref: URR-065/012
• Iraupena: 0:02:16. Hasi: 00:20:19. Bukatu: 00:22:35

Laburpena: Buruan zapia eramatea bandera bat eramatea bezalakoa da eta horrek aurreiritziak sortzen ditu., nahiz eta hitz egiten hasi orduko aldendu. Lehenengo hitza euskaraz egitea asko lagundtzen dio hasierako aurreiritziekin apurtzeko.

10. Bihotzean herrialde bakoitzeko zati bat

• Erref: URR-065/013
• Iraupena: 0:03:31. Hasi: 00:22:35. Bukatu: 00:26:06

Laburpena: Etorkinen eta bertakoen arteko elkarbizitza aurreratu dela uste du Khalilak. Askotan, "kanpotar" bezala azaltzen du bere burua, baina bera ez da horrela sentitzen.

11. Ramadan-a, purifikazio hilabete bat

• Erref: URR-065/015
• Iraupena: 0:03:41. Hasi: 00:26:57. Bukatu: 00:30:38

Laburpena: Euskal Herriko eta Marokoko festak eta ohiturak ospatzen dituzte. Marokoko jaiak erlijioarekin lotuta daude. Ramadan-a zer den azaltzen du. Purifikazio hilabete bat da, bizitzan zerbait aldatzeko: besteei lagundu, elikaduran hobetu...

12. Ohitura marokiarrak: errezuak, arkumearen jaia, halal elikagaiak...

• Erref: URR-065/016
• Iraupena: 0:04:00. Hasi: 00:30:38. Bukatu: 00:34:38

Laburpena: Bost aldiz errezatzen dute musulmanek. Meka-ra begira errezatzen dute, alfonbra baten gainean. Arkumearen jaia ere ospatzen dute. Halal elikagaiak. "Halal" hitzak onuragarria esan nahi du.

13. Zapia eramaten hasteagatik lanean baztertua

• Erref: URR-065/018
• Iraupena: 0:03:30. Hasi: 00:35:10. Bukatu: 00:38:40

Laburpena: Ez du beti zapia eraman eta ipini zuenean, arazoak izan zituen lana aurkitzeko. Aurretik lan egindako denda batean ez zioten lana eman, nahiz eta langileak behar zituzten. Orain ospitalean lan egiten du eta ez du inoiz arazorik izan.

14. Islamofobia eta txiroen aurkako arrazakeria

• Erref: URR-065/019
• Iraupena: 0:02:29. Hasi: 00:38:40. Bukatu: 00:41:09

Laburpena: Etorkinen jatorriaren araberagatik baino, erlijioagatik arrazakeria gehiago edo gutxiago dagoela uste du. Musulmanen aurkako arrazakeria handiagoa izan da. Txiroen kontrako arrazakeria leku guztietan dago.

15. Bizikidetza ekimenak

• Erref: URR-065/020
• Iraupena: 0:02:17. Hasi: 00:41:09. Bukatu: 00:43:26

Laburpena: Familiarekin parte hartu du herrian antolatutako auzotarren arteko afarietan. Bizikidetzako ekimen gehiago behar dira.

16. Hitz batzuk marokiarrez

• Erref: URR-065/023
• Iraupena: 0:01:21. Hasi: 00:44:50. Bukatu: 00:46:11

Laburpena: Hitz batzuk marokiarrez

17. Koronabirusa dela eta, gurasoak ezi ikusi

• Erref: URR-065/024
• Iraupena: 0:01:30. Hasi: 00:46:11. Bukatu: 00:47:41

Laburpena: Khalilaren gurasoak Marokora bueltatu ziren anai txikienarekin. Faltan botatzen ditu eta koronabirusarekin ezin izan zidra ikusi.

18. Seme-alaba euskaldunak

• Erref: URR-065/025
• Iraupena: 0:01:37. Hasi: 00:47:41. Bukatu: 00:49:18

Laburpena: Khalilaren seme-alabek euskaraz ikasten dute eta lagunak euskaldunak dituzte. Etxean, saiatzen da haurrei euskaraz egiten. Jolasak, lo kantak... euskaraz egiten ditu.

19. Integratzea ez da jatorrizko herrialdeaz arnegatzea

• Erref: URR-065/028
• Iraupena: 0:03:13. Hasi: 00:51:04. Bukatu: 00:54:17

Laburpena: Integrazioa era natural batean egin beharko litzake gizartean onartuak izateko. Etorkinek lan asko egiten dute integratzeko. Integratzea ez da jatorrizko herrialdeaz arnegatzea.

20. Korrikaren lekukoa eramaten

• Erref: URR-065/031
• Iraupena: 0:00:41. Hasi: 00:55:58. Bukatu: 00:56:39

Laburpena: Markinan bizi zirenean, Korrika pasa zeneko argazki bat erakusten du. Lekukoa eraman zuen eta ilusio handia egin zion.

21. Korrikaren lekukoa eramaten

• Erref: URR-065/034
• Iraupena: 0:00:41. Hasi: 00:55:58. Bukatu: 00:56:39

Laburpena: Markinan bizi zirenean, Korrika pasa zeneko argazki bat erakusten du. Lekukoa eraman zuen eta ilusio handia egin zion.