Eibar (Gipuzkoa)

Juan San Martin gerratik ihesi

Oraindik ezin da online kontsultatu pasarte hau. Behar baduzu, jarri gurekin harremanetan edo etorri gure biltegira.

Deskarga:

Bideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan AB-083-017 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus

Juan San Martin gerratik ihesi. Bordeletik Frantziara joateko asmoa. Armadako itsasontziak (Cerverak) harrapatu eta zuzenean Ferrolera eraman zituzten. Handik Pasaiara, eta berriz Eibarrera.

Jatorrizko proiektua

Grabazio honen materiala ondorengo proiektuaren baitan jaso eta landu zen. Bertan aurkituko duzu jatorrizko materiala eta informazioa: Eibarko udalaren materiala - Eibartarren Ahotan - Egoibarra

Transkripzioa

- Harek hori eskatu eban eta guk pentsau aittari jarraitzeko: eskatu gendun salbokontuktua eta Santanderren lortu gendun, baiña han ez zan enbarkatzerik. Eta handik juan giñan, pentsaizu, Gijonera, Muselera. Eta Muselen enbarkatu giñan eta aittakin bat egitteko asmuan. Baiña amak esaten eskun: “Guk egingo doguna da geldittu Frantzian. Bordelera juan bihar gara”. Eta Bordeletik, han geldittu ezkero, biharbada hona, Euskal Herrira etorri eta hor egon, gerria amaittu arte. Gerria amaittu eta gero, etxerantz. Baiña alta marren Cerverak hartu ginduzen eta harek…
– Harek ez zuen barkatzen!
– Eta harek eruan ginduzen Ferrolera. Eta Ferrolen –ez dakitt– hamar egun edo hamabost egun egin genduzen, han, navaleko halako nabe haundi baten. Eta han bai gertau jatan gauza bat politta. Han langille bat pasatzerakuan, guri, lehengusuari eta neri euskeraz [egitten] entzun [eskun]. Etorri zan eta euskeraz egiñ eskun. Eta esan eskun ia nunguak giñan. Eta esan gentsan. Eta bera Bizkaikua zala, ez eskun besterik esan lehelengo. Eta gero berbetan gauza batzuk galdetu nahiko leukiala eta zera. Baiña berak obserbatzen eban guk ez gendula ezer esaterik nahi, ze agindu bat geunkan amana, ixilik egoteko galdetzen badeskue zegozer. Baiña honek egunero lagatzen eskun frutia edo gailletak edo zera. Eta oso sinpatikua edo zera. Eta egun baten esan eskun: “Bueno, etorri zaittie nerekiñ inporta ez bajatzue”. Sartu giñan kamioi baten kabinan. Eta lehengusua eta ni gizon horrekiñ. Eta gizona euskeraz; konfiantza guztia emon eskun. Eta orduan galdetu eskun: “Nik gauza bat nahi dot jakin. Badakit zuek ez dozuela gerran zerikusirik , baiña Gernikan zer pasau zan? Zeiñek erre dau Gernika? Nahi neuke jakiñ. Eta esan. Ni… euki konfianzia, nik ez dut besterik nahi, ni gernikarra naiz eta”. “A, bai?”. “Ba, hara, –lehengusuak esan etsan–, ba honek ikusi eban bonbardeua”. “Bai nik halako tokittatik, ba bueno, mendixen beste aldera, herrixa ez neban ikusten baiña…”. Esplikau netsan zelan hainbeste aeroplano kontau genduzen: ez naiz gogoratzen; ba asko. Esan netsan: “Hirurogei eta piku hegazkin bai baziran kontatzen genduzenak”. Eta gero etxera heldu giñanian bonbardeau egiñ ebela. Eta bueno, “hilketak asko egon dira eta hau eta bestia”, kontau netsan. Eta, klaro, gu kabinan aurrera begira genguazen. Eta gizonak ez eban ezer esaten, baiña halako zintz edo gauza raro bat obserbau netsan, behatu netsan. Eta okotsetik behera negar tantanak jausten. Gizona, negarrez.
– Bere herria.
– Eta esaten eban: “Pentsatzen neban nik. Esaten eben gorrixak erre ebela. Eta zelan eurak euren famelixak erreko dittue herri baten, hainbeste hiltze egon badira!”. “Ba ez, hegazkiñ alemanak ziran”. Eta, jo, geldittu zan gizona oso… inpresiño ikaragarrixa egiñ estan. Bueno, gero handik ekarri ginduezen Pasaiara eta Pasaiatik juan giñan… Etxera ez, etxerik ez geunkan. Baiña zelan diran laguntze kontuak: han eruan ginduezen, Eibarren eskola baten batu ginduezen juandako guztiak. Eta, bueno, ume eta emakumieri eta ez etsen… Gizonen bat baeguan, hari deklaraziñuak eta zerak. Baiña gaiñerakueri ez. Eta etorri zan osaba bat eta bere etxera eruan ginduzen eta holan hasi giñan.
– Berriro bizitzen.
– Berrido bizitzen.
– Eta aita Valentzian.
– Aitta Valenzian. Eta haren barri Cruz Rojaren bidez bi aldiz edo izan gendun, baiña gerria amaittu arte barririk barik.

Egilea(k): Eukene Lamariano , Oier Narbaiza

Euskal Herriko Ahotsak proiektua babestu nahi?

Ahotsak diruz lagundu nahi baduzu, egin zure dohaintza txikia. Mila esker!

Gipuzkoako aldundia Kutxa Eusko Jaularitza Bizkaiko aldundia