BRZ-060

• Udalerria: Berriz (Bizkaia)
• Proiektua: Antxinako Berriz. Bizimodua eta ohiturak
• Elkarrizketatzailea(k): Gerenabarrena, Maite
• Data: 2006(e)ko Urtren 01a
• Iraupena: 84 min
• Euskarria: Audio Analog
• Kodifikatzailea: Unamuno, Arianne
• Emalea: Gerenabarrena, Maite

Hizlaria(k)

Maria Alberdi Barinaga

Berriz (Bizkaia) (1930)

Sallobente-Mendibil auzoko Lariz baserrikoa. Bederatzi neba-arrebatan nagusiena. Berrizko antzinako kontuak jasotzeko egin zitzaion elkarrizketa 2006an.

Pasarteak

1. Angel Alberdi, aitaita, alkate izandakoa

• Erref: BRZ-060/005
• Iraupena: 0:02:05. Hasi: 00:08:47. Bukatu: 00:10:52
• Multimedia: audioa

Laburpena: Berrizko alkatea izan zen bere aitaita, Angel Alberdi Narbaiza. Baserrietan labaderoak ipini zituen berak. Alkate zela, frontoia egiteko proiektua zeukan baina "behetarrekin" gorabeherak izan zituen.

2. Baserria erre zenekoa

• Erref: BRZ-060/009
• Iraupena: 0:02:19. Hasi: 00:18:17. Bukatu: 00:20:36
• Multimedia: audioa

Laburpena: 1941ean baserria erre zenekoa kontatzen du.

3. Lizarra atarian eta gurutzea eta ur bedeinkatua logeletan

• Erref: BRZ-060/012
• Iraupena: 0:03:09. Hasi: 00:23:52. Bukatu: 00:27:01
• Multimedia: audioa

Laburpena: San Juan egunean atarian lizarra ipintzen zuten, san juan loreekin eta larrosekin apainduta. Hurrengo San juanetarako gorde egiten ziren, San Juan bezperan erretzeko. Logeletan gurutzea eta ur bedeinkatua ipintzen ziren.

4. Sukaldeko tresnak

• Erref: BRZ-060/014
• Iraupena: 0:01:37. Hasi: 00:27:41. Bukatu: 00:29:18
• Multimedia: audioa

Laburpena: Errezoak amamak bideratzen zituen. Mahaian ze tresna izaten zituzten kontatzen du: portzelanazko edalontziak, lurrezko platerak... Lapikoak zelakoak ziren kontatzen du.

5. Babak, porruak eta garbantzuak

• Erref: BRZ-060/015
• Iraupena: 0:01:17. Hasi: 00:29:18. Bukatu: 00:30:35
• Multimedia: audioa

Laburpena: Baba lapikoa jaten zuten egunerokoan, azekin. Gauez, baba zuriak edo porruak jaten zituzten. Domeketan, berriz, garbantzuak okelarekin. Bilbotik sastrea joaten zen jendeari trajeak egitera.

6. Ama jostuna zen eta umeentzat arropak josten zituen

• Erref: BRZ-060/016
• Iraupena: 0:02:07. Hasi: 00:30:35. Bukatu: 00:32:42
• Multimedia: audioa

Laburpena: Bere ama jostuna zen. Alfa markako josteko makina zeukan. Eibarko denda batekoak oihal txatalak gordetzen zizkion eta umeentzako arropak egiten zituen horiekin. Mutikoen frakek irekidura bat izaten zuten, kaka egiteko. Neskek kulero luzeak izaten zituzten.

7. Dotrina eta mutualitatea

• Erref: BRZ-060/022
• Iraupena: 0:02:07. Hasi: 00:40:42. Bukatu: 00:42:49
• Multimedia: audioa

Laburpena: Dotrina txikia euskaraz egin zuten, baina gerra garaian debekatu egin zuten. Berrizko Felipe Alberdi alkateak jende asko fusilatzeko baimena eman zuela dio. Domeketan dotrina ikastera joaten ziren. Mutualitatea zer zen azaltzen du.

8. Gerra aurretik eskolan euskaraz

• Erref: BRZ-060/024
• Iraupena: 0:02:00. Hasi: 00:43:21. Bukatu: 00:45:21
• Multimedia: audioa

Laburpena: Gerra aurretik euskaraz ikasten zuten; ondoren, berriz, erdaraz. Etxe denetan zegoen moja edo fraideren bat. Eskolako ikasgaiak azaltzen ditu.

9. Dotea eta arreoa neska zein mutilentzat

• Erref: BRZ-060/027
• Iraupena: 0:02:48. Hasi: 00:48:06. Bukatu: 00:50:54
• Multimedia: audioa

Laburpena: Dotea ematen zitzaien etxetik kanpora ezkontzen zirenei. Ehun erreal izaten ziren. Neskei arreoa egiten zitzaien. Mutilek ez bazuten etxea oinordean hartzen, neskek hartzen zuten. Beltzez ezkondu zen bera. Mutilei ere arreoa egiten zitzaien.

10. Beraien ezkontzari buruzkoak

• Erref: BRZ-060/029
• Iraupena: 0:01:20. Hasi: 00:51:05. Bukatu: 00:52:25
• Multimedia: audioa

Laburpena: Pedro Juan jatetxean bere ezkontzako menua zelakoa izan zen azaltzen du. Osaba-izekoak gonbidatzen ziren. Madrilera joan ziren bidaian, hegazkinez.

11. Erromeriko soinujoleak

• Erref: BRZ-060/030
• Iraupena: 0:01:50. Hasi: 00:52:25. Bukatu: 00:54:15
• Multimedia: audioa

Laburpena: Olakuetako erromeriara joaten ziren; gero Durangora joaten hasi ziren, zinemara. Benito eta Txokolo izaten ziren soinujoleak, eibartarrak. Gerran fusilatu zituztenak aipatzen ditu.

12. Herriko lanbide zaharrak

• Erref: BRZ-060/033
• Iraupena: 0:02:05. Hasi: 00:56:55. Bukatu: 00:59:00
• Multimedia: audioa

Laburpena: Trapuzko panpinak, kopinak, izaten zituen. Lanbide zaharrak aipatzen ditu. Hargina nor zen azaltzen du. Sasimedikuengana ezkutuan joan behar izaten ziren.

13. Berrizko baserriak

• Erref: BRZ-060/034
• Iraupena: 0:02:42. Hasi: 00:59:00. Bukatu: 01:01:42
• Multimedia: audioa

Laburpena: Berrizko baserriak izendatzen ditu.

14. Berrizko errotak

• Erref: BRZ-060/035
• Iraupena: 0:00:51. Hasi: 01:01:42. Bukatu: 01:02:33
• Multimedia: audioa

Laburpena: Berrizko erroten izenak esaten ditu. Ogia etxean egiten zuten.

15. Aitaita alkate zela egindako eskolak

• Erref: BRZ-060/036
• Iraupena: 0:01:15. Hasi: 01:02:33. Bukatu: 01:03:48
• Multimedia: audioa

Laburpena: Bere aitita alkate zela, zazpi eskola eraiki zituzten. Non zeuden azaltzen du.

16. Harreman ona markesarekin

• Erref: BRZ-060/037
• Iraupena: 0:02:44. Hasi: 01:03:48. Bukatu: 01:06:32
• Multimedia: audioa

Laburpena: Markesarekin harreman ona izan zuela dio. Haren alabak Maria Teresa eta Mercedes ziren. Aititari tornuan erakutsi zienaren berri ematen du. Etxea erre zenean, argazki asko galdu zituzten.

17. Markesaren ezkontza

• Erref: BRZ-060/038
• Iraupena: 0:04:08. Hasi: 01:06:32. Bukatu: 01:10:40
• Multimedia: audioa

Laburpena: Markesa, Caro, Berrizen ezkondu zen. Ezkontza ikusgarria izan zela dio. Bere amamaren ahizpa bat neskame egon zen markesarenean. Gerrra garaian, alemaniarrak egon ziren markesarenean eta amak arropak konpondu zizkien. Patakon izeneko bat aipatzen du.

18. Fusilatzetik libratutakoak

• Erref: BRZ-060/042
• Iraupena: 0:03:17. Hasi: 01:19:13. Bukatu: 01:22:30
• Multimedia: audioa

Laburpena: Beraien osaba bat markesarengana joan zen eta haren kontaktu batzuen bitartez, berriztarren fusilamenduak geratzea lortu zuen. Felipe Alberdiri eta Evaristori buruzkoak aipatzen ditu.