Mendaro (Gipuzkoa)

Mojen komentua eta eskola nazionala

Mojen komentua eta eskola nazionala <p>Komentuko mojen eskola eta eskola nazionala egon ziren Mendaron. Hasieran denak nazionaletan ibili ziren eta moja Agustinoek zabaldu zutenean hara aldatu ziren. Neskak mojetan ibili ziren eta mutilak nazionaletara. Komentura inguruko herriko neskak ere etortzen ziren. Beraien artean euskaraz egiten zuten baina eskolan erdaraz. Hala ere, euskaraz aritzeagatik ez zuten zigorrik jasotzen. Gaizki portatuz gero bai zigortzen zituzten. Moja batzuk aipatzen ditu. Eskolara sartu bezain pronto errezatu egin behar izaten zuten, errezatu ere erdaraz. Goizetan eskola izaten zuten eta arratsaldean esku-lanak (laboreak). Txandaka irakaslearen ondoan jarri eta arrosarioa esan behar izaten zuten.</p>
Tamaina:

Komentuko mojen eskola eta eskola nazionala egon ziren Mendaron. Hasieran denak nazionaletan ibili ziren eta moja Agustinoek zabaldu zutenean hara aldatu ziren. Neskak mojetan ibili ziren eta mutilak nazionaletara. Komentura inguruko herriko neskak ere etortzen ziren. Beraien artean euskaraz egiten zuten baina eskolan erdaraz. Hala ere, euskaraz aritzeagatik ez zuten zigorrik jasotzen. Gaizki portatuz gero bai zigortzen zituzten. Moja batzuk aipatzen ditu. Eskolara sartu bezain pronto errezatu egin behar izaten zuten, errezatu ere erdaraz. Goizetan eskola izaten zuten eta arratsaldean esku-lanak (laboreak). Txandaka irakaslearen ondoan jarri eta arrosarioa esan behar izaten zuten.


Proiektua: Mendaroko ahotsak
Elkarrizketatzailea(k): Haritz Goikoetxea - Aitziber Otegi
Data: 2009(e)ko urriaren 01a
Iraupena: 0:03:54
Erref: MEN-011/034
Kodifikatzailea: Nerea Goiria Mendiolea
Gaia(k): Ohiturak eta bizimodua » Hezkuntza » Mojak , Ohiturak eta bizimodua » Hezkuntza » Eskola

Transkripzioa

- Eskolan nun ibili ziñen?
- Beittu! Eskolan... honek etxe berrixek hor badaoz ba! Hor zan konbentua, konbentua. Hor monjak eskolia ipiñi zeben. Ta nazionala zan beste bat. Hor Garzianeko etxia... han. Beste eskola bat zan. Ta danok han gabizen. Ta gero hori eskola hori zabaldu zebenian monjak... lelenguak izan giñan sartu giñana. Gure ama kotxaua. Edukaziua erakusten [...] zeuela. Edukaziua mojak. Ta zer da ta haraxe. Lelenguak izan giñan.
- Ze neskak monjeta ta mutillak nazionalian edo?
- Bai, bai halaxe zan. Ta geo, ba, hasi giñan ta poliki-poliki ta gero, ba, indartu in zan komentua... ta Elgoibartik’e bai, Altzolatik’e bai... ta danetik etortzen zian hona Mendaroa. Ta asko erakusten zeben.
- Monjak... euskaldunak zian?
- Agustinas. Bai gehixenak hor. Superiora azpeittiarra zan zelako apeillidua zakan...
- (Hiztuna 2) Danak ez zekixen euskeraz, e!
- Ez, ba, batzuek sartu...
- (Hiztuna 2) Maria Isabel donostiarra zan. Euskalduna bai, baiña...
- Baiña lelengotikan zabaldu zanian euskaldunak mojak. Bai, gero etorri zittuñan horrek.
- Eta euskeraz ikasten zenun?
- Euskeraz itten genun.
- Bai?
- Erderaz ikasi ez!
- (Hiztuna 2) Ama baiña errezatzen...
- Dana euskeraz ikasten zenun?
- Ez, erderaz ein bihar eskolako lanak. Baiña hizketan euskeraz ta aber zelako nahastia [honan] hor.
- Ez zizuen kastiguik jartzen euskeraz in ezkeo?
- Ez.
- Ez? Zuen garaien ez zan holakoik? Ez?
- Orduan’e kastigatzen gaittunan e!
- (Hiztuna 2) Baiña euskeraz ittiarren...
- Baiña euskeragatik edo bestela?
- Ez, bestela. Ondo portatzen ez baldin bazan o hola... Baiña bestela. Euskeria... segittu itten gendun euskeraz’e. Bai.
- Ze kastigu izaten zien?
- E?
- Ze kastigu?
- Ze esango diñat, ba, nik... igual e... iñoiz, ba, jakin e... pareta beira ta. Nik neuk ez najonan... hola suertia izan najonan.
- Zu txintxoa izan ziñen.
- Bai, egixa. Zetako esan... baiña bai.
- Gogorrak zian monjan?
- Gogorrak?... Diharra bai! Bat zonan “vizcaína burra” esaten zaban berak. “Yo seré una vizcaína burra” beak... berba hori esaten zaban “pero os enseñaré”. Ta halaxe zan. “Madre” Teresa. Beak esaten jonan harek. Bizkaikua zan, Bilbokua zan: “seré vizcaína burra pero os enseño yo”.
- E... eskola sartzen ziñetenen...
- Errezau.
- Errezau in ber izaten zenuen.
- Hoixe.
- (Hiztuna 2) Ama baiña errezau euskeraz ala erderaz?
- Erderaz. Oin’e... Hi! Oin’e erderaz errezatzen jonat hi! “¡Qué cosa!”.
- Halaxe ikasita.
- Errezo euskeria baiño. Erderaz.
- Ta ze errezu izaten zan?
- Beittu giñan, ba, mordua ezta? Orduan goizetikan eskolia izeten zan ta arratsaldian laboria izeten zan. Laboria, eskuetako lana.
- Eskulana.
- Ta gero, txandaka-txandaka eunero bat juten zan maixtrian ondoa, mahai onduan jarri, errosaixua errezau. Errosaixua esan ta bestia(k) kontestau. Holaxe.
- (Hiztuna 2) Egunero errosaixua?
- Egunero baten batek. Txandaka e! Txandaka.
- (Hiztuna 3) Hori arratsaldian baiña...
- Arratsaldian e...
- Berez eskola... goizean juten ziñeten eta laborea atsalden.
- Goizetikan eskolia. Laboria einaz... ta gero, errosaixua eta laboria iñaz kontestau. Zelako santak!
- Zenbat urte arte izaten zan... eskolia?
- Eskolia... pasatzen zan han orduan’e batzuk kanpoa juten zian. Ta bestela, ba, ze esango dizut, ba, nik e... ni Kapaiñetikan horra etortzen nitzan eskolatikan o... horra.
- Eskola.
- Bai, baiña aspertu.

Egilea(k): Ainitze Oruesagasti (Badihardugu Euskara Elkartea)



Iruzkindu

Erantzuna emateko, sartu ahotsak.eus-eko komunitatera.

Euskal Herriko Ahotsak proiektua babestu nahi?

Ahotsak diruz lagundu nahi baduzu, egin zure dohaintza txikia. Mila esker!

Gipuzkoako aldundia Kutxa Eusko Jaularitza Bizkaiko aldundia